Niet dat je denkt…

Ik was lichtelijk overdonderd door de hoeveelheid aan reacties op mijn vorige blog. Dat leverde een aantal mooie gesprekken op. Echter één van de meest opvallende frases die in veel van de ontmoetingen terugkwam, was: “Niet dat je denkt dat ik…”

Niet dat je denkt dat ik ongelukkig ben, hoor.
Niet dat je denkt dat ik elke avond alleen zit, hoor.
Niet dat je denkt dat ik Facebookverslaafd ben.
Niet dat je denkt dat ik zo’n sneu persoon ben hoor, zo’n vriendloos type.

Maar eigenlijk dacht ik dat helemaal niet per se en vond ik mensen juist heel echt en eerlijk in hun verhalen vóór het “niet dat je denkt…”

Waar komt de behoefte vandaan om, wanneer we aangeven ons te herkennen in de regelmatig terugkerende druk om hip, succesvol, zelfverzekerd, good-looking, ecologisch verantwoord, enzovoort te zijn (afhankelijk van je context), hier gelijk aan te moeten toevoegen: “niet dat je denkt dat ik…” Misschien toont het alleen des te meer aan hoezeer we hechten aan beeldvorming en hoe treffend het dus vaak is dat onze profielfoto’s op Facebook steeds mooier, grappiger en kunstzinniger moeten zijn.

Geluksbeelden I
Op de website van een oud-studiegenoot las ik laatst dat er volgens de filosoof Joep Dohmen twee heersende geluksbeelden te onderscheiden zijn in onze cultuur: het hedonisme en het narcisme.

Hedonisme reduceert het goede leven tot een gelukkig leven. Het betreft hier een prettig en zo aangenaam mogelijk leven, waarbij geluk onmiddellijk en direct verworven moet worden in alle contexten van het leven. (…) De tweede vorm van geluk, de narcistische, wordt duidelijk door de huidige ‘Idols-cultuur’, waarbij het erom gaat door andere mensen van belang gevonden te worden. Wanneer ik aanvaard word door liefst interessante andere mensen, dan ben ik gelukkig.

Ik herken dat. Ik herken het hedonisme in de onuitgesproken verwachtingen dat alles in je leven “lekker” moet gaan: je studie, je relaties, je studentenleven. Alles loopt gesmeerd, je bent leuk en sociaal en daarnaast gaat het goed met je studie.

Het tweede, het narcisme, herken ik ook terug in de vele nieuwe apps die worden ontworpen om de foto’s van onze telefoon nog fancier te maken, zodat we er nog mooier uitzien, zodat het feestje waar we zijn nog geslaagder lijkt en zodat we dat gelijk op Facebook kunnen delen zodat iedereen kan zien hoe goed het ons gaat. Ik herken het in de talloze keren dat we, op de vraag hoe het gaat, antwoorden met “Ja goed, druk hè…” We zijn zo ontzettend nodig en het gevoel van onmisbaar zijn is eigenlijk een gevoel van gezien willen worden, meetellen, nuttig zijn en van belang zijn.

Geluksbeelden II
Wat kan er dan anders? Voor mijzelf is het vertrouwen op God een tegenwicht tegen alle herrie om me heen. Wat het hedonisme betreft, biedt Jezus van Nazareth een opvatting over geluk die honderd procent anders is. Van alle mensen die hij gelukkig te prijzen noemt, wil ik er graag twee uitlichten:

Gelukkig de treurenden, want zij zullen getroost worden.
Gelukkig wie zuiver van hart zijn, want zij zullen God zien.

In tegenstelling tot de hedonistische geluksopvatting waarbij geluk gereduceerd wordt tot “aangenaamheid” in alle aspecten van je leven, prijst Jezus de mens gelukkig die ook de donkere kanten van het leven onder ogen durft te komen en in zwakte durft aan te geven troost nodig te hebben, iets wat wij zelf vaak wegwuiven: “Het gaat goed, ik heb je niet nodig.” Gelukkig zijn zij die oprecht zijn.

Tegenover het narcisme plaats ik ook vertrouwen. Wanneer ik leer te leven vanuit de eindeloze bron van liefde en aanvaarding die God is, hoef ik me niet meer zo druk te maken om de rest. Dat het me dan dus eigenlijk niet zoveel uitmaakt of er honderden mensen zijn die dit schrijfsel lezen, of dat er niemand is. Dat het uiteindelijk niet echt uitmaakt of ik een flitsende carrière heb of een reguliere baan, want het gaat er niet zozeer om dat andere mensen mij zien, maar dat ik ruimte in mijn hoofd heb om andere mensen te zien, met aandacht en liefde.